Görsel-İşitsel Miras Dünya Günü: UNESCO Tehlike Altındaki Arşivleri Kurtarmak İçin Harekete Geçti

UNESCO'nun 2026 Görsel-İşitsel Miras Dünya Günü, radyo yayınlarının, filmlerin, televizyon programlarının ve müziğin dünya çapında kültürler arasında köprü kurduğunu ve bir ulusun kimlik duygusunu güçlendirdiğini yansıtmak amacıyla "Dünyaya Açılan Pencereniz" temasıyla kutlanıyor. Gün, UNESCO saha ofisleri ve Görsel-İşitsel Arşiv Dernekleri Koordinasyon Konseyi (CCAAA) aracılığıyla paylaşılan etkinliklerle dünya çapında kutlanıyor.

1992 yılında kurulan Dünya Belleği Programı kapsamında UNESCO, bu yıl tehlike altındaki belgesel mirası korumak için çeşitli projeler yürütüyor. Japon Vakıf Fonları (Japanese Funds-In-Trust) ile Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı'nın desteğiyle yürütülen bir girişim, bellek kurumlarındaki uzmanlar için politika savunuculuğu ve kapasite geliştirmeye odaklanıyor.

Bu girişim kapsamındaki temel çalışmalardan biri, Radyo Mogadişu'da bulunan yaklaşık 45.000 analog teyp kaydının korunması ve dijitalleştirilmesini içeriyor. Kayıtlar, Somali'deki günlük yaşamı, yerel haberleri, siyasi konuşmaları, eğlence içeriklerini ve müziği belgeliyor; bu malzemeler Somali'nin kültürel mirasının temel bir parçasını oluşturuyor ve gelecek kuşaklara aktarılması gerekiyor.

Tehlike Altındaki Belgesel Mirası Koruma Girişimi adlı ayrı bir çalışma ise doğal afetler ve insan kaynaklı tahribat tehdidi altındaki koleksiyonları hedefliyor. Zambiya'da, Ulusal Yayın Kurumu (ZNBC), Güney Afrika'nın önemli tarihsel dönemlerini belgeleyen görsel-işitsel malzemeler barındırıyor; ancak olumsuz saklama koşulları ve kullanılamaz hale gelmiş formatlar bu malzemeleri kalıcı olarak kaybolma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. UNESCO, öncelikli analog teyp ve film arşivlerini belirleyerek ve bunları günümüz ile gelecekteki teknolojilerle uyumlu formatlara taşıyarak korunmalarına destek veriyor.