دانشمندان وین اولین ساعت هسته‌ای خودپایدارساز جهان را ساختند

دانشمندان دانشگاه صنعتی وین در اکتبر ۲۰۲۶ از ساخت اولین ساعت هسته‌ای کاملاً خودپایدارساز جهان خبر دادند؛ دستاوردی مهم در زمینه زمان‌سنجی دقیق.

برخلاف ساعت‌های اتمی معمول که گذار الکترون‌ها را دنبال می‌کنند، این دستگاه وینی مستقیماً هسته اتم‌های توریوم-۲۲۹ را بررسی می‌کند. یک لیزر تنها زمانی هسته‌های توریوم را برانگیخته می‌کند که فرکانس آن دقیقاً منطبق باشد؛ اگر فرکانس منحرف شود، میزان جذب کاهش می‌یابد و یک حلقه بازخورد خودکار لیزر را اصلاح می‌کند — بدون نیاز به ساعت مرجع خارجی.

نمونه‌های اولیه پیشین برای حفظ پایداری به یک ساعت اتمی معمول نیاز داشتند؛ اما طرح جدید توانست بیش از ۲۴ ساعت متوالی به‌صورت خودمختار کار کند.

دقت کنونی این ساعت حدود یک ثانیه خطا در هر ۳۰ میلیون سال است که هنوز از بهترین ساعت‌های اتمی نوری پیشی نگرفته، اما ساختار آن کاملاً تازه است: گذارهای هسته‌ای به‌مراتب کمتر از سیستم‌های مبتنی بر الکترون به اختلالات الکترومغناطیسی و میدان‌های مغناطیسی حساس هستند و همین موضوع این فناوری را در محیط‌های سخت به‌طور بالقوه بسیار مقاوم‌تر می‌کند.

پژوهشگران می‌گویند این پلتفرم ممکن است در آینده از دقیق‌ترین زمان‌سنج‌های امروزی پیشی بگیرد و کاربردهای تازه‌ای در ناوبری، آزمایش‌های فیزیک بنیادی و بررسی اینکه آیا ثابت‌های فیزیکی در طول زمان تغییر می‌کنند یا نه، باز کند.