Enzim Yüklü Biyobozunur Plastikler Derin Okyanusta Birkaç Ay İçinde Çözünüyor

Tokyo Üniversitesi'nden araştırmacıların öncülüğündeki bir ekip, kendi bünyesinde yerleşik bir ayrışma mekanizması taşıyan kompostlanabilir plastikler geliştirdi: plastik matrisine doğrudan yerleştirilen, dondurarak kurutulmuş ve ısıya dayanıklı enzimler. Bilim insanları, gerçek deniz atıklarını taklit etmek amacıyla hem film hem de mikroboncuk şeklinde biçimlendirilmiş dört farklı polimeri — PBS, PBSA, PCL ve PBAT — test etti.

Çalışmada iki enzim kullanıldı: Candida antarctica lipaz B ve Humicola insolens kutinaz. Her iki enzim de plastikleri eritip kalıplamak için gereken yüksek sıcaklıklara, protein yapılarını kaybetmeden dayanabiliyor. 757 metre derinlikte yapılan laboratuvar testlerinde, yalnızca %3 oranında kutinaz içeren üç polimer türü beş ay içinde kütlelerinin neredeyse tamamını kaybederken, enzim içermeyen kontrol örnekleri neredeyse hiç değişmedi. Dördüncü polimer olan PBAT ise aynı koşullar altında yalnızca %12'nin biraz üzerinde kütle kaybetti.

Önemli olan, enzimlerin okyanusun en derin bölgelerinden biri olan 5.503 metrede de işlevselliğini korumasıydı; sığ kıyı sularında ise yalnızca %0,1 oranındaki enzim konsantrasyonu bile ayrışmayı belirgin şekilde hızlandırmaya yetti.

Araştırmacılar, denizde biyobozunurluğun artmasının tek başına çevresel sürdürülebilirliği garanti etmediği konusunda uyarıyor; ancak çalışma, okyanusta nerede son bulursa bulsun kendi kendini sindirebilen tek kullanımlık plastiklere giden bir yol açıyor. Sonuçlar Ekim 2026'da yayımlandı ve küresel bir plastik anlaşmasına yönelik uluslararası müzakerelere girdi sağlayabilir.