Küresel araştırma, 'kalıcı kimyasallar' PFAS'ın tatlı su rezervuarlarını kıtalara göre farklı şekilde kirlettiğini ortaya koydu

Water Research dergisinde yayımlanan hakemli bir araştırma, beş kıtada yer alan 74 tatlı su rezervuarındaki PFAS kirliliğini analiz etti. Kalıcılıkları nedeniyle 'kalıcı kimyasallar' olarak bilinen bu sentetik maddelerin dünya çapında bulunduğu, ancak üç farklı modele göre dağıldığı belirlendi.

Avrupa ve Çin'in doğusu, endüstriyel deşarj ve atmosferik birikimle bağlantılı kısa zincirli PFAS bileşiklerinin hâkim olduğu, en uzun süredir devam eden kirliliği göstermekte ve balık dokularında kaydedilen en yüksek biyoakümülasyon seviyelerine sahip. Asya'daki rezervuarlarda, süregelen endüstriyel faaliyetler ve kentsel yüzey akışının yol açtığı hem PFOA hem PFOS içeren en sık tespitler yüzey sularında kaydedildi. Afrika'da izleme çalışmalarında ciddi şekilde az temsil edilmesine rağmen —çalışmaya yalnızca beş Afrika rezervuarı dahil edildi— bazı rezervuarlarda beklenmedik şekilde yüksek kirlilik seviyeleri görüldü; bu durum, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki maruziyet risklerinin yeterince anlaşılamadığı yönünde kaygı uyandırıyor.

Araştırmanın yazarları, kısıtlanan uzun zincirli bileşiklerin yerine yaygın biçimde geçilen kısa zincirli PFAS'ların güvenli bir çözüm olmadığı konusunda uyarıyor. Biyoakümülasyona daha az yatkın olsalar da kısa zincirli türler oldukça hareketli, kalıcı ve geleneksel su arıtma yöntemlerine dirençli.

Araştırmacılar, küresel PFAS izlemesini şu anda zorlaştıran parçalı ve coğrafi olarak dengesiz dağılmış verileri dengelemek için özel olarak geliştirilen 'DIM' adlı bir iş akışı kullandı. İzleme açıklarını kapatmak ve dünya çapında PFAS yönetişimini güçlendirmek amacıyla, insan, hayvan ve ekosistem sağlığını dengeleyen bir 'Tek Sağlık' (One Health) çerçevesi altında uluslararası iş birliği çağrısında bulundular.