Arktik Bitki Köklerinin İklim Değişikliğinde Kilit Rol Oynayabileceği Ortaya Çıktı

Nature Reviews Earth & Environment dergisinde 2 Kasım 2026'da yayımlanan bir derleme, Arktik tundra ekosistemlerinin iklim değişikliğine verdiği tepkide bitki köklerinin oynadığı kritik rolü gözler önüne seriyor. Arktik permafrostun, tahminen 1.460 ile 1.600 milyar metrik ton arasında organik karbon barındırdığı belirtiliyor; bu da şu anda atmosferde bulunan miktarın kabaca iki katına denk geliyor. Bilim insanları, küresel sıcaklıklar yükselip permafrost eridikçe bu karbona ne olacağını anlamaya çalışıyor.

Çalışmaya Amherst College'dan Rebecca Hewitt liderlik etti; Umeå Üniversitesi'nden Gesche Blume-Werry ile İngiltere'deki James Hutton Enstitüsü'nden Thomas Parker ise ortak lider olarak yer aldı. Sekiz farklı araştırma kuruluşundan katkılar da çalışmaya dahil edildi. Çalılaşma ve "Arktik yeşillenme" gibi toprak üstünde gözlenen değişimler büyük ilgi görse de, araştırmacılar, tundranın bir karbon kaynağı mı yoksa karbon yutağı mı olarak işlev göreceğini belirlemede köklerin ve çevresindeki toprak ortamının da aynı derecede önemli olduğunu savunuyor.

Araştırmacılar, yükselen sıcaklıklar ve permafrost erimesinin kök üretkenliğini, kök derinliğini, mevsimsel büyüme örüntülerini ve bitki-toprak etkileşimlerini değiştirebildiğini buldu. Kökler, bitki büyümesini destekleyip toprağa organik madde ekleyerek karbonu toprakta hapsetmeye yardımcı olabiliyor; ancak aynı zamanda toprak mikroplarını harekete geçirerek depolanmış karbonun parçalanmasını ve karbondioksit ile metan gibi sera gazlarının salınmasını da tetikleyebiliyor. Bu süreçlerin her iki yöne de ilerleyebilmesi nedeniyle, yazarlara göre daha iyi iklim tahminleri yapabilmek için bitki kökleri, toprak mikropları ve eriyen permafrost arasındaki etkileşimin çok daha iyi anlaşılması gerekiyor. Umeå Üniversitesi Ekoloji, Çevre ve Jeobilim Bölümü'nde yardımcı doçent olan Blume-Werry, "Bu çalışmanın, önemli ama yeterince incelenmemiş bu konuda daha fazla araştırmaya ilham vermesini umuyoruz" dedi.