شرکت‌های هوش مصنوعی میلیون‌ها کتاب می‌خرند، اسکن می‌کنند و نسخه‌ها را از بین می‌برند

گزارش تحقیقی برنامه فوکوس (Focus) شبکه فرانس ۲۴، که در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ پخش شد، رویه‌ای را فاش کرد که طی آن شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی از طریق واسطه‌های ناشناس، به‌صورت عمده کتاب‌های فیزیکی را از بازار دست‌دوم می‌خرند، متن‌ها را برای ساخت مجموعه‌داده‌های آموزشی مدل‌های زبانی بزرگ اسکن می‌کنند و سپس نسخه‌های فیزیکی را نابود می‌کنند.

یک کتاب‌فروش هلندی گفت که ابتدا سفارشی برای ۳٬۰۰۰ نسخه یکسان از یک عنوان را هرزنامه تصور کرده بود، تا اینکه متوجه شد سفارش واقعی است. حجم این خریدها باعث نوسان‌های غیرعادی در بازار کتاب‌های دست‌دوم و نایاب شده و کارشناسان حفاظت از میراث فرهنگی و کتابداران هشدار می‌دهند که جلدهای نایاب — از جمله کتاب‌هایی که تنها چند نسخه از آن‌ها باقی مانده — در خطر محو شدن دائمی از دسترس عموم قرار دارند. نویسندگان و ناشران می‌گویند این رویه از یک خلأ حقوقی سوءاستفاده می‌کند: از آنجا که این شرکت‌ها جسم فیزیکی کتاب را می‌خرند، معتقدند نیازی به مجوز کپی‌رایت ندارند، در حالی که پدیدآورندگان متن هیچ غرامتی برای استفاده از آثارشان در آموزش هوش مصنوعی دریافت نمی‌کنند.

گروه خبرنگاران فرانسوی در گزارش خود همچنین به ابعاد فرهنگی گسترده‌تر این موضوع پرداختند و با کلکسیونرهای کتاب و متخصصان میراث فرهنگی گفت‌وگو کردند که خرید و نابودی نظام‌مند آثار چاپی غیرقابل‌جایگزین را یک بحران فرهنگی خاموش و بدون هیچ نظارت قانونی توصیف کردند. این خبر در روزهای پس از انتشار، به‌سرعت در یوتیوب و تجمیع‌کننده‌های خبری بین‌المللی پخش شد.