Yapay Zekâ Şirketleri Milyonlarca Kitap Satın Alıp Tarıyor, Ardından İmha Ediyor

France 24'ün Focus programında 16 Ekim 2026'da yayınlanan soruşturma, yapay zekâ şirketlerinin anonim aracılar üzerinden ikinci el piyasasından toplu halde fiziksel kitap satın aldığı, metinleri büyük dil modelleri için eğitim veri setleri oluşturmak amacıyla taradığı ve ardından fiziksel kopyaları imha ettiği bir uygulamayı gözler önüne serdi.

Hollandalı bir kitapçı, aynı başlığın 3.000 özdeş kopyasına ilişkin bir siparişi önce spam sanıp göz ardı ettiğini, ardından siparişin gerçek olduğunu fark ettiğini anlattı. Bu alımların boyutu, ikinci el ve antika kitap piyasalarında alışılmadık sıçramalara yol açtı; koruma uzmanları ve kütüphaneciler, elinde yalnızca birkaç kopyası kalmış nadir ciltlerin de bulunduğu kitapların kamuya açık kayıttan kalıcı olarak silinme riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulunuyor. Yazarlar ve yayıncılar, bu uygulamanın yasal bir boşluktan yararlandığını savunuyor: şirketler fiziksel nesneyi satın aldıkları için telif hakkı lisansına gerek olmadığını ileri sürüyorlar, ancak metnin yaratıcıları, yapay zekâ eğitiminde kullanılması karşılığında hiçbir ücret almıyor.

Fransız gazeteci ekibinin haberi, kitap koleksiyoncuları ve kültürel miras uzmanlarıyla yapılan röportajlarla konunun daha geniş kültürel boyutlarına da dikkat çekti; görüşülen uzmanlar, yerine konulamayacak basılı eserlerin sistematik olarak toplanıp imha edilmesini, hiçbir düzenleyici denetime tabi olmayan sessiz bir kültürel kriz olarak tanımladı. Haber, yayınlanmasının ardından geçen günlerde YouTube ve uluslararası haber toplayıcıları üzerinden hızla yayıldı.