Küresel İşten Çıkarma Dalgası: Suçlu Yapay Zekaya Geçiş ve Gümrük Maliyetleri

2025, bu yüzyılın en kötü iş kaybı yıllarından biri olmaya doğru gidiyor; bu açıdan yalnızca 2008-09 finansal krizi ve 2020 pandemisiyle kıyaslanabiliyor. ABD işgücü piyasasının önde gelen göstergesi The Challenger Report'a göre, Amerikan şirketleri 2025'in ilk on ayında bir milyondan fazla çalışanı işten çıkardı; bu, 2024'ün aynı dönemine kıyasla %65'lik bir artışa ve beş yıl önceki pandemi kaynaklı resesyondan bu yana görülen en yüksek toplama işaret ediyor.

Ekim ayında ABD'deki iş kayıpları 153.000'e ulaştı; bu, 2003'ten bu yana görülen en yüksek aylık rakam oldu. Kasım ayı ise kısmi bir rahatlama getirdi: ülke beklenenden fazla, 64.000 yeni iş yarattı. Ancak işsizlik oranı yine de dört yılın en yüksek seviyesi olan %4,6'ya tırmandı.

Şirketler bu kesintileri resmi olarak ABD gümrük tarifelerinin yol açtığı daha yüksek işletme maliyetlerine bağlıyor; ancak birçok analist, işgücü bütçelerinin yapay zeka altyapısına yönlendirilmesinin de eşit derecede önemli bir neden olduğuna inanıyor. Son dalga en çok teknoloji sektörünü vurdu: Intel, Microsoft, IBM ve Verizon birlikte 50.000'den fazla işin ortadan kaldırılacağını duyururken, Amazon 30.000 pozisyonu kapattı ve lojistik devi UPS 48.000 çalışanını işten çıkardı. Accenture 11.000, Procter & Gamble ise 7.000 pozisyonu azalttı.

Etkiler küresel düzeyde hissedildi. Avrupa'da Nestlé 16.000, Bosch 13.000, Volkswagen 7.000 ve Siemens 5.600 iş yeri kapattı. Asya-Pasifik'te Hindistan merkezli Tata Consultancy Services 12.000, Japonya merkezli Nissan 11.000 ve Avustralya merkezli ANZ Bank 3.500 çalışanını işten çıkardı.

Nvidia CEO'su Jensen Huang, yapay zekanın her mesleği köklü biçimde değiştireceğini öne sürerek endişeleri artırdı. Bu arada daha önce 1.500 pozisyonu kapatmış olan Walmart, NYSE'den çıkarak teknoloji odaklı Nasdaq borsasına geçti; bu da şirketin yapay zeka ve depo otomasyonuna olan uzun vadeli bağlılığının bir göstergesi olarak yorumlandı.