ریشه‌های گیاهان قطب شمال می‌توانند نقشی کلیدی در تغییرات آب‌وهوایی داشته باشند؛ بررسی جدید نشان می‌دهد

بررسی‌ای که روز ۲ نوامبر ۲۰۲۶ در نشریه Nature Reviews Earth & Environment منتشر شد، بر نقش حیاتی ریشه‌های گیاهان در نحوه واکنش اکوسیستم‌های تُندرای قطب شمال به تغییرات آب‌وهوایی تأکید می‌کند. یخ‌های دائمی (پرمافراست) قطب شمال حدود ۱٬۴۶۰ تا ۱٬۶۰۰ میلیارد تن کربن آلی در خود ذخیره کرده‌اند - رقمی که تقریباً دو برابر میزان کربن موجود در اتمسفر امروز است - و دانشمندان در پی آن‌اند که دریابند با افزایش دمای جهانی و ذوب شدن یخ‌های دائمی، چه بر سر این کربن می‌آید.

این مقاله به سرپرستی ربکا هویت از کالج امهرست و با همکاری گِشه بلومه-ورّی از دانشگاه اومئو و توماس پارکر از مؤسسه جیمز هاتن در بریتانیا نوشته شده و هشت نهاد پژوهشی دیگر نیز در آن مشارکت داشته‌اند. نویسندگان می‌گویند در حالی که تغییرات روی سطح زمین، مانند رشد بوته‌ها و «سبز شدن قطب شمال»، توجه زیادی را به خود جلب کرده، ریشه‌ها و محیط خاکی اطراف آن‌ها نیز به همان اندازه در تعیین این‌که تُندرا به منبع کربن یا به ذخیره‌گاه کربن تبدیل شود، اهمیت دارند.

پژوهشگران دریافتند که افزایش دما و ذوب یخ‌های دائمی می‌تواند بر میزان تولید ریشه، عمق آن، الگوهای رشد فصلی و تعامل گیاه با خاک اثر بگذارد. ریشه‌ها می‌توانند با تقویت رشد گیاه و افزودن مواد آلی، کربن را در خاک محبوس کنند؛ اما در عین حال می‌توانند میکروب‌های خاک را نیز تحریک کنند تا کربن ذخیره‌شده را تجزیه و گازهای گلخانه‌ای مانند دی‌اکسید کربن و متان را آزاد کنند. از آن‌جا که این فرایندها می‌توانند در هر دو جهت عمل کنند، نویسندگان می‌گویند بهبود پیش‌بینی‌های آب‌وهوایی نیازمند درکی به‌مراتب بهتر از تعامل میان ریشه‌های گیاهی، میکروب‌های خاک و ذوب یخ‌های دائمی است. بلومه-ورّی، استادیار گروه بوم‌شناسی، محیط‌زیست و علوم زمین در دانشگاه اومئو، گفت: «امیدواریم این مطالعه الهام‌بخش پژوهش‌های بیشتری در این حوزهٔ مهم اما کمترموردبررسی باشد.»