دانشمندان دلیل آسیب استاتین‌ها به عضلات را کشف کردند — و راه‌حلی ارائه دادند

تیمی از دانشگاه بریتیش کلمبیا، در همکاری با همکاران خود در دانشگاه ویسکانسین-مدیسون، مکانیسم مولکولی دقیقی را شناسایی کرده‌اند که از طریق آن استاتین‌ها می‌توانند باعث درد عضلانی، ضعف و در موارد نادر، آسیب شدید عضلانی شوند — عارضه‌ای جانبی که آنقدر جدی است که ۷ تا ۲۹ درصد بیماران درمان را کاهش می‌دهند یا متوقف می‌کنند.

با استفاده از میکروسکوپی الکترونی کرایو برای بررسی ساختار پروتئین‌ها در سطح اتمی، پژوهشگران بر روی آتورواستاتین، یکی از پرتجویزترین استاتین‌های جهان، تمرکز کردند و دریافتند که این دارو به پروتئینی در سلول‌های عضلانی به نام گیرنده رایانودین (RyR1) متصل می‌شود. سه مولکول استاتین یک حفره مشخص در این پروتئین را اشغال می‌کنند: مولکول اول احتمال باز شدن کانال کلسیم را افزایش می‌دهد، در حالی که دو مولکول دیگر آن را باز نگه می‌دارند و باعث نشت مستمر کلسیم به بافت عضلانی می‌شوند. اضافه‌بار مداوم کلسیم به فیبرهای عضلانی فشار وارد می‌کند و می‌تواند آن‌ها را از بین ببرد.

این پژوهش که در اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Nature Communications منتشر شد، نخستین پژوهشی است که این الگوی اتصال سه‌مولکولی را با وضوح اتمی ترسیم می‌کند. نکته مهم این است که این مکانیسم با مسیری که استاتین‌ها از طریق آن کلسترول را کاهش می‌دهند متفاوت است، که نشان می‌دهد توسعه‌دهندگان دارو می‌توانند مولکول‌های استاتین را به طور خاص تغییر دهند تا از تعامل با گیرنده رایانودین جلوگیری کنند و در عین حال مزایای قلبی‌عروقی آن حفظ شود. بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان استاتین مصرف می‌کنند که این کشف را یکی از مهم‌ترین کشفیات دارویی مربوط به عوارض جانبی در سال‌های اخیر از نظر پزشکی می‌سازد.